Mais uma idiota com iniciativa.
24 Marso, 2003.
Dezembro 16, 2008
“Sinioras i Siniores,
De parte dela Komunita Djudia de Thessaloniki, o Salonik segun es konosida entre los Sefaradim, keriya empesar rengrasiando el Profesor Hayim Vidal Sefiha por su rekomandavie inisiativa i esfuersos sin kedai para reushir a pozar una plaka en Djudeo-Espaniol al monumento de memoria de Aushvits. Ya seriya tiempo! El Djudeo-Espaniol era la lingua ke aviavan los Djidios de los Balkanes. Por la mas parte de eyos era su unika lingua.
En 1492 los reyes katolikos de Espania dechidieron de expulsar a todos los Djidios ke bivyan en sus reynado porke: “…tratan de todas maneras a subvertir la Santa Fe Catolica.” Los Djidios ke bivyeron en Espania por muchos sieklos antes de este anio fatal, los Djidios ke aviyan kontribuido al developamiento kultural, sientifiko i ekonomiko de sus pais komo kualunke otro sivdadino, estos mizmos Djidios ke pensavan, aviavan i kreavan en sus lingua nativa, el Espaniol, eran konsiderados komo subversores de la kreensa Kristiana i por esto fueron echados de sus tierras. El edikto fue i mas aya, diziendo: “… si acaso es encontrado en estos dominios o regresa, sara culpado a muerte.” Agora ya savemos ke muchos Djidios fueron aktualmente matados antes mezmo ke saliera el edikto.
Sienes de milles de Djidios desharon akel anio la Espania i empesaron sus muevas vidas en diferentes partes de Evropa i del empire Otomano. Una de las karakteristikas prinsipales de esta diaspora Djudia fue el atadero ke todos sentiyan por la Spania i lo expresavan en sus vidas de kada dia, a traves de sus kostumbres, sus komidas, sus kantigas, sus saveduriya sientifika i sovre todo por sus lingua. El Djudeo-Espaniol era sus lingua endependientemente de onde bivyan. Por kaje 500 anyos insistieron a pensar, a aviar i a eskrivir, alegrar i yorar en Djudeo Espaniol malgrado ke biviyan en lugares ande no se aviava el Espaniol por la djente del pais. En ningun lugar en Evropa fue mas prominente la vitalita i la kontinuasion de esta lingua ke en los Balkanes. Ay muchas razones sosiologikas, ekonomikas i politikas por este fenomeno, el fato es ke los siyenes de miles de los Djidios ke bivieron en los Balkanes fino el empesijo de la segunda gerra mondiala aviavan kaji solo el Djudeo-Espaniol.
La storia del puevlo Djudio esta yena de represiones, persekusiones i exilios. Estos aktos, muchas vezes, fueron akompaniados de matansas. Portanto la kalamita ke kayo sovre el puevlo Djidio en la segunda gerra mondiala no era konosida por la umanidad. Nunka antes, un estado, o mas djusto una nasion, teniya organizado una eliminasion sistematika, industrializada de un grupo umano ke no era un peligro ni teritorial, ni ekonomiko, ni sosial, ni relidjiozo ni kualunke otro peligro. De antes, los Djidios se puedian konvertir al Kristianizmo o al Islam, fuyir por sus vidas, o kedar en sus sivdades perkurando de sovrebivir i mantener sus identidad. Esta ves no se les dio esta posibilita. Los Nazis ke empesaron komo un movimyento nasionalistiko perkuraron de organizar una sosiedad asigun las rasas, no solo en Almania, si no en el mundo entero i sovre todo en los paezes ke okuparon. Fueron fma enventar teorias biolodjikas lokas para pruvar la supozada supremasia Ariana. Segun estas teorias, los Djidios no eran afilu una rasa. Eran una “Gegenrasse”, una anti-rasa. No eran umanos. En 1942, Hitler Ie disho a Himmler ke “la deskuvyerta del “vims” djudio fue la mas grande revolusion en Ie mundo. Vamos a ganar muestra salu en eliminando al Djidio”. Manteniendo est^ipromessa, en la konferensia de Wannsee del mezmo anio, se dechidio la “Endlosung”, “La Solusion Finala”. Komo ya tenian las listas de la populasion djudia de kada pais ke okupavan, empesaron metodikamente a exekutir sus piano de exterminasion. Los Djidios Sefaradis ke bivian en los Balkanes tambien stavan en sus lista. Malgrado los esfuersos de Evropaizarsen, ala fin del dizimueven sieklo i al empesijo del ventien, sus kultura detuvo las bivas memorias de sus pasado gloriozo en Espania. Partisipavan aktivamente en las vidas sientifikas, ekonomikas, sosialas i kulturalas de las sochetas onde bivian ma detuvyeron tambien sus identidad partikolar. En supito, todos estos Djidios de Salonik, de Rodos, de Serayevo, de Monastir- profesores, hamales, rabinos, lavoradores de tabakos, viejos, mujeres i kriaturas, todos fueron echados al inferno. Las identitas de los ke eran kapaches para lavorar kedaron solo en los numeros ke les gravaron al braso. El resto fue exterminado al arivar a los kampos. El “virus” deviya de ser eliminado.
I portanto unos kuantos, muy pokos, sovrebivieron. Sus silensio por muchos anyos despues ke atomaron faziya pena. No aviya remedio por sus feridas. Portanto, sus memorias, las ke karreyavan de sus vidas en sus “Sivdad Santa, Salonik”, no los desharon nunka. Estas memorias es ke los empusharon a empesar de muevo i arebivir sus identidades tanto spesiales. I reusheron! Komunitas Djudias mizmo muy chikas existen oy en Salonik i en otras sivdades de los Balkanes. I sikomo no stamos perkurando de destruir la kreensa Katolika, ni semos un guzano para ser pizado, todas muestras fuersas estan dedikadas a dar a la mueva djenerasion, saver, experiensa i muestras memorias de una vida piedrida de mucho antes. Les devemos de ambezar de non ulvidar. Uno de los aspektos de los esfuersos ke stamos aziendo por esta kavza se puede topar en un verso de un poema en Djudeo-Espaniol ke fue eskrito solo la semana pasada por un amigo kerido miyo de Salonik, Leio Arouh.
Lo skrivio por la komemorasion ke tuvimos en el chentro de muestra komunita por los 60 anios del prime treno ke partio de Salonik para
Ausvich-Birkenau al 15 de Marso 1943.
Yo esto viejo agora
I kero ke mi nieto en pas ke biva
Ma kero ke sepa
Ke es mitsva ke no ulvida.” Sr. Iakov Benmayor, Vis-presidente de la komunidad djudia de Salonik, en la inaugurasion de la laja en djudeo-espanyol en Auschwitz.
Parricídio.
Dezembro 4, 2008“Mais il faut choisir: vivre ou raconter.” (Jean-Paul Sartre)
Hoje é o dia mais esperado do semestre. No entanto, me deixo tomar pela angústia e passo a constatar que todo o meu percurso futuro é uma folha em branco.
Normalmente, para quem escreve, uma folha em branco representa um problema, ou a necessidade de se destacar das experiências pessoais passadas para construir algo novo e vibrante. Porém o novo, anunciado por um esvaziamento, e portanto, por uma separação, não é certo. O futuro nada diz, ele é a possibilidade vislumbrada pelo que não somos em busca do que é.
Mas, ‘o que é?’, pergunto ao caminho que se abre. Ele não responde. A pergunta retorna para mim. Ela cai sobre mim. Ela me assalta. E descubro finalmente que não existem preceptores para a vida, tratando-se, enfim, Virgílio de uma ilusão para o poeta.
A solidão fere cada um dos meus atos. E, eu que sou personagem de mim mesma noto nas últimas páginas de um livro:“O seu ato pertencia-lhe apenas a ela. Fui eu quem quis. Era a sua vontade que, neste momento, estava se realizando.”(Beauvoir)
Assim, faço Dante assassinar o seu mestre. E me desfaço dos meus próprios entraves de consciência: no meio do caminho de nossas vidas.
“Cheguei. Chegaste. Vinhas fatigada
E triste, e triste e fatigado eu vinha.
Tinhas a alma de sonhos povoada,
E a alma povoada de sonhos eu tinha…
E paramos de súbito na estrada
Da vida: longos anos, presa à minha
A tua mão, a vista deslumbrada
Tive da luz que teu olhar continha.
Hoje segues de novo… Na partida
Nem o pranto os teus olhos umedece,
Nem te comove a dor da despedida.
E eu, solitário, volto a face, e tremo,
Vendo o teu vulto que desaparece
Na extrema curva do caminho extremo.”(Bilac)
Escrito por Juliana de Albuquerque K.
Escrito por Juliana de Albuquerque K. 
Escrito por Juliana de Albuquerque K.